Ruiny kościoła w Niemczynie (Krypel)

Krypel – poniemiecki kościółek

W Niemczynie w województwie wielkopolskim znajdują się ruiny poniemieckiego kościółka. Kilka ścian to wszystko co pozostało.
Obiekt 12 grudnia 2008 r. został wpisany do rejestru wojewódzkich zabytków.

Starosta Wągrowiecki ogłosił pierwszy przetarg ustny nieograniczony
na sprzedaż nieruchomości w 2009 r. Cenę wywoławczą ustalono na kwotę 9.909,50 zł.Poszedł więc na sprzedaż w rece prywatne.

Jakie są jego aktualne losy nie wiem.

Galeria zdjęć z maja 2008

Ruiny kościoła p.w. Ścięcia Św. Jana Chrzciciela w Chojnicy

KOŚCIÓŁ P.W. ŚCIĘCIA ŚW. JANA CHRZCICIELA W CHOJNICY

Ruiny kościoła znajdują się na terenie dawnej wsi Chojnice a obecnie poligonu wojskowego w Biedrusku. W poniższym artykule postaram opisać się historię tego niesamowitego miejsca. Kiedyś tętniąca życiem wieś, parafia kilku okolicznych wsi takich jak Biedrusko czy Suchy Las, obecnie ruiny kościoła w centrum poligonu wojskowego bez śladu jakichkolwiek innych zabudowań i kilka zapomnianych w lesie cmentarzy.

HISTORIA KOŚCIOŁA w Chojnicy

Nie znamy dokładnej daty erekcji parafii w Chojnicy. Z dokumentów kościelnych wynika, że miało to miejsce na przełomie XI-XII wieku.

Na początku Chojnica była ośrodkiem kilku mniejszych osiedli powiązanych sąsiedztwem, tzw. ośrodkiem opola (opole – organizacja opolna, w XII-XIII w. jednostka osadnicza Słowian zachodnich) i miała swój kościół parafialny p.w. św. Jana Chrzciciela ( X-XI w.) – kościół ten wspominany jest w źródłach przed rokiem 1374 i istniał być może już w XI wieku.

  • 1403 erygowano drewniany kościół w Morasku (wtedy Morawsku). Był on budowany przez poznańskiego cieślę Dominika a a gdy ten zmarł, pleban Dezydery dołożył starań aby do ukończyć. Plebania posiadała dwa łany roli i daniny z folwarku.
  • 1507 roku nastąpiło połączenie jednowioskowej parafii w Morasku z parafią w Chojnicy w wyniku którego do parafii w Chojnicy należało aż 11 okolicznych wsi. Od tego czasu używane są określenia: – parafia Chojnica lub parafia Chojnica – Morasko. Pierwotna, erygowana krótko przed 1403 rokiem, drewniana świątynia upadła w połowie XVI w. i nie została odbudowana, a rolę zabrali w 1598 r. Morawscy.Do parafii Chojnica należą: Bielawy, Biezdrowsko, Drogocin, Glinno, Glinno Małe, Knyszyn, Lubicz, Łagiewniki, Morawsko i TworkowoW Morasku istnieje jeszcze kościół p.w. św. Anny (jako filialny chojnickiego).
  • 1531 – w Chojnicy dziedzic wsi i wicewojewoda poznański Jan Przecławski rozpoczyna budowę pierwszego etapu kościoła p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela, Syn Jana – Andrzej Przecławski rozbudował kościół o kaplicę północną wraz z kryptą rodzinną.
  • 1546 – datowanie pierwszych ksiąg kościelnych w Chojnicy
  • Z 1554 roku pochodzi chojnicka gotycka monstrancja z postaciami św. Wojciecha i św. Stanisława, ufundowana przez Andrzeja syna Jana PRZECŁAWSKIEGO, dziekana poznańskiego. Obecnie znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu
  • Rok 1556, kończy drugi etap a w nim ukończenie budowy kościoła w ChojnicyCharakteryzowany jako styl późnogotycki, orientowany, murowany, tynkowany, jednonawowy, prezbiterium trójboczne zamknięte. Od północy dobudowana zakrystia i kaplica. Na narożnikach fasady zachodniej dwie okrągłe wieżyczki. Nad głównym wejściem herb Nałęcz i data 1546r. Na szkarpie południowo-wschodniej herb Ryba i data 1546. W nawie sklepienie gwiaździste o rzeźbionych wspornikach. W rombowych polach dwugłowe orły i ornament lwa czeskiego, z doby Wacława II (1300 r.). Kościół przerabiany w dobie baroku.
  • 1582 – Jan PRZECŁAWSKI i Adalbert SKRZETUSKI fundują kielich mszalny dla parafii w Chojnicy, obecnie używany w Suchym Lesie
  • odnotowana w kronikach zmiana wezwania z Św. Jana Chrzciciela na Ścięcie Św. Jana Chrzciciela
  • 1641 – w Morasku, w miejscu dawnego drewnianego kościoła pod wezwaniem Św. Anny, postawiono krzyż
  • 1726 – do parafii Chojnica należą: – Chojnica, Biedrusko, Bielawy, Drogocin, Glinienko, Glinno, Knyszyn, Lubicz, Łagiewniki, Morasko, Suchy Las i Tworkowo
  • 1891 gruntowne odnowienie kościoła parafialnego w Chojnicy
  • 1907 – w Morasku powstaje kościół protestancki – z kamienia i cegły, jednonawowy, z jedną wieżą
  • opuszczony_kosciol_na_morasku_011930 erygowanie w Morasku kaplicy publicznej pod wezwaniem św. Trójcy, i w 1931 roku nadanie jej charakteru kościoła pomocniczego
    W okresie międzywojennym mieszkańcy Suchego Lasu odległego o około 7 km chodzili na niedzielną Mszę Św. i inne uroczystości właśnie do Chojnicy.Było to wielkim wysiłkiem fizycznym; ludzie najczęściej szli pieszo, rzadko jechali rowerem a tylko bogatsi (przeważnie gospodarze) mogli pozwolić sobie na bryczkę. Droga była piaszczysta, środkiem biegły koleiny wyżłobione przez wozy konne. Piesi szli ścieżkami wydeptanymi po lewej i prawej stronie drogi. Męczyły się zwłaszcza kobiety – świąteczne obuwie na obcasach zapadało się w piasku, paliło w stopy i obcierało nogi nieprzyzwyczajone do butów. Dlatego buty często zakładano dopiero ok. 300 m przed kościołem, przy tzw. „Młynku” – małym młynie wodnym – po uprzednim obmyciu stóp. Podobnie wyglądała droga powrotna.Sytuacja poprawiła się po wybudowaniu nowego kościoła filialnego w Morasku. W 1930 erygowano kaplicę publiczną p.w. św. Trójcy a w 1931 kaplicy tej nadano charakter kościoła sukursalnego (pomocniczego). Do Moraska było znacznie bliżej (ok. 4 km), lecz nadal na ważniejsze święta i uroczystości wielu mieszkańców Suchego Lasu chodziło do Chojnicy odwiedzając także stary, parafialny cmentarz, na którym prawie każdy miał kogoś bliskiego.(o kościele pod wezwaniem Św. Trójcy czytaj tutaj)
  • 1935 – ufundowanie przez Wiktoria i Władysław GUMKOWSKICH z Suchego Lasu dla parafii Chojnica – Morasko monstrancji, do dziś używanej w Suchym Lesie
  • 1 września 1937 – poświęcenie nowego cmentarza w Morasku

Spokojne i sielskie życie parafii i całej Polski przerwane zostało napaścią hitlerowską w 1939 roku.

Po zajęciu Polski władze niemieckie postanowiły powiększyć obszar poligonu Biedrusko wcielając do niego w 1943 roku Chojnicę, Łagiewniki, Glinno, Glinienko i Okolewo. Do kościoła w Chojnicy mogli uczęszczać tylko mieszkańcy powiększonego poligonu a ks. Wężyka przed wywózką do obozu koncentracyjnego uratował właściciel Łagiewnik Niemiec Bruno Helling (szkolny kolega księdza z Gimnazjum w Rogoźnie). Proboszcz przeniesiony został do leśniczówki w Morasku i tam przeżył wojnę spełniając, ograniczone wtedy, obowiązki duszpasterskie.

Kościół parafialny w Chojnicy od 1940 roku był czynny tylko w niedzielę i święta, wyłącznie dla mieszkańców Chojnicy i Biedruska. Mieszkańcom a zarazem parafianom z pozostałych miejscowości pozostawały dwa kościoły w Morasku, – pomocniczy rzymsko katolicki (od 1941 roku decyzją Niemców zamknięty i zamieniony na magazyn wojskowy)oraz ewangelicki. Również na tym terenie, w Suchym Lesie, 31 grudnia 1939 roku Niemcy, w noc sylwestrową, rozbili figurę Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej znajdującą się w Morasku.

W międzyczasie władze niemieckie zamknęły cmentarz w Chojnicy a po wojnie (1946) polskie władze wojskowe przystąpiły do wysiedlania ludności cywilnej z Chojnicy, Łagiewnik, Glinna, Glinienka i Okolewa. Domy oraz zabudowania gospodarcze zostały rozebrane a cegłę uzyskaną z rozbiórki budynków gminnych przeznaczono na budowę nowej szkoły.

Głównym kościołem parafialnym staje się przyznany parafii Chojnica – Morasko, kościół protestancki w Morasku wraz z plebanią.

opuszczony_kosciol_na_morasku_01Przejmuje on funkcję kościoła chojnickiego oraz jego wezwanie – Ścięcia św. Jana Chrzciciela. Kościół pomocniczy w Morasku pod wezwaniem Św. Trójcy od 1941 roku za sprawą nieprzychylnych Niemców, będąc nieczynnym, pełnił niechlubną rolę magazynu sprzętu wojskowego i materiałów sanitarnych. (o kościele pod wezwaniem Św. Trójcy czytaj tutaj)

Po włączeniu wiosek i kolonii do obszaru poligonu część mieszkańców przebywała w gospodarstwach do 1946 roku. Stopniowo wysiedlano ludność cywilną z Chojnicy, Łagiewnik, Glinna, Glinienka i Okolewa. Domy oraz zabudowania gospodarcze zostały rozebrane a cegłę uzyskaną z rozbiórki budynków gminnych przeznaczono na budowę nowej szkoły. W parafii powstała sytuacja anormalna. Na poligonie pozostał opuszczony kościół, plebania wraz z parafialnym cmentarzem – bez księdza i parafian z bardzo ograniczonym dostępem. Nieużywany i niekonserwowany, grabiony oraz dewastowany podczas ćwiczeń i strzelań powoli zamieniał się w ruinę.

W czerwcu 1947 ks. proboszcz T. Myszczyński pisał do Kurii Metropolitalnej -„komendant poligonu ppłk Wieleżyński oświadczył mi, że absolutnie nie gwarantuje całości kościoła w Chojnicy (…), wobec tego zupełnie bezcelowe jest zabezpieczenie i konserwowanie wspomnianego kościoła.”

Wszelkie prośby do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu o zabezpieczenie zabytkowego kościoła i uchronienie go przed dalszym niszczeniem pozostawały bez odpowiedzi. Mimo upływu lat niezrozumiała pozostaje bierność zarówno wojskowych, konserwatora jak i lokalnych władz cywilnych wszystkich szczebli dająca niepisane przyzwolenie na zniszczenie narodowego i wielowiekowego dobra kultury. Na dodatek w miejscu do którego nie było łatwego dostępu, objętego systemem wart i służb garnizonowych. Nadzieja przyszła po 1989 roku wraz ze zmianami jakie następowały w Polsce.

W roku 1958 władze wojskowe pod naciskiem konserwatora wojewódzkiego dokonały wymiany części więźby dachowej, części pokrycia dachu i zamurowania wejść, oświadczając, iż dalszych robót nie przewiduje się. W roku 1974 Wojewódzki Konserwator Zabytków, wspierany społecznymi działaniami F. Jaśkowiaka i E. Zabłockiego, upominał władze wojskowe w sprawie ochrony obiektu.

W latach 70-tych władze komunalne miały zamiar ekshumować ciała osób pogrzebanych na cmentarzu a szczątki przewieźć na cmentarz komunalny w Poznaniu. Jednak dzięki protestom mieszkańców, Gminnego Komitetu FJN oraz poparciu Komendy Poligonu Biedrusko cmentarz pozostał i co roku – dzięki staraniom Ks. Proboszcza – parafianie mogą uporządkować groby i uczestniczyć w nabożeństwie żałobnym.

A oto jak aktualnie wygląda sam kościół i jego otoczenie:

ruiny kościoła w chojnicy poligon biedrusko

W lutym 1976 r. F. Jaśkowiak poinformował wojewódzkiego konserwatora o zawaleniu się sklepień, a ten zlecił Pracowniom Konserwacji Zabytków wykonanie inwentaryzacji architektonicznej, której nie wykonano ze względu na brak zgody władz wojskowych na wejście na teren. W grudniu 1993 roku na łamach lokalnej Gazety Sucholeskiej ukazał się apel ówczesnego sekretarza gminy Marka Woźniaka o ratowanie kościoła. W wyniku podjętych działań, przy życzliwości i pomocy władz wojskowych, przy poparciu wojewody poznańskiego i wojewódzkiego konserwatora zabytków, udało się wiosną roku 1994 oczyścić wnętrze kościoła z gruzu i rosnących w nim drzew. Prace wykonali archeolodzy, transport zapewniło wojsko. Wykonano również niezbędne prace budowlane przy grożącej zawaleniem wieży. Całość prac sfinansowała Gmina Suchy Las. Do prac przy kościele powrócono w roku 2001, kiedy to Gmina Suchy Las na mocy umowy z władzami powiatu poznańskiego przeprowadziła pierwszy etap robót zabezpieczających, podczas którego wykonano pełne przemurowanie i zabezpieczenie dachówką korony murów. Kolejny etap prac w roku 2002, został sfinansowany i zlecony przez samorząd powiatu poznańskiego i obejmował uzupełnienie groźnych ubytków w dolnych częściach murów, zamurowanie wyrwy w ścianie zakrystii oraz zamknięcie obu wejść kratami, w celu zabezpieczenia wnętrza kościoła przed dewastacją. W trakcie prac uporządkowano również otoczenie kościoła.

Dostęp nie nastręcza większych trudności jednak należy pamiętać że jest to teren czynnej jednostki wojskowej, więc nie powinny nas zaskakiwać pobliskie strzały bądź pojazdy wojskowe.

Kościół jest powiązany z innym ciekawym obiektem o którym informacje znajdziesz tutaj: Opuszczony kościół na Morasku

Dodać należy, że nie ma powszechnie dostępnych zdjęć wnętrza kościoła oraz niewiele można przeczytać o losach wyposażenia tej świątyni.Wiadomo, że część tych rzeczy trafiła na doposażenie przejętego kościoła protestanckiego w Morasku i kaplicy- baraku w Suchym Lesie. Niestety prócz nazwy parafii, zostały tylko wspomnienia członków rodzin zamieszkałych na tym terenie. I mapy z tamtych lat. Dziś z samego kościoła uratowano i zabezpieczono jedynie mury i wieże.

Po roku 1945 rozpoczyna się tak naprawdę historia powstania parafii w Suchym Lesie. Historia parafii i kościoła pod wezwaniem Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela w Chojnicy – Morasku zaczęła się od eygowana kościoła w XI/XII wieku w nieistniejącej już wsi Chojnica. W 1945 przeniesiono ją do Moraska a w 1952 roku siedzibę parafii przeniesiono do Suchego Lasu. 1 września 2014, utworzono parafię w Suchym Lesie. Decyzją ks. abp. Stanisława GĄDECKIEGO z istniejącej Parafii pod wezwaniem Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela Chojnica – Morasko – Suchy  Las wyodrębniona została Parafia pod wezwaniem NSPJ w Suchym Lesie. Dotychczasowa parafia obejmuje dzielnice Morasko i Radojewo.

 

LOKALIZACJA

Poniżej załączam mapkę poglądową z ukazaną lokalizacją poligonu biedrusko dawnej wsi Chojnica na jego obecnym terenie, Suchego Lasu i Biedruska. Pozwala ona oszacować odległości jakie dzielą te miejscowości od siebie.

Suchy_Las_military_training_ground_location_map

Kościół o którym mowa znajduje się dokładnie w punkcie 1. tj. w lokalizacji dawnej wsi Chojnica. Zaraz w jego pobliżu znajduje się stary cmentarz katolicki. (mapka poniżej)

kościol_i_cmentarz_na_poligonie_w_biedrusku Mapka poglądowa lokalizacji 1. Dawna wieś Chojnica, Kościół i lokalizacja cmentarza

Mapka poglądowa lokalizacji 2. znajduje się poniżej.

W miejscu tym znajdują się ruiny Kościoła pomocniczego pw Św. Trójcy w Morasku oraz dwa opuszczone cmentarze ewangelickie. Opisane w tych artykułach: opuszczone cmentarze ewangelickie na Morasku oraz ruiny kościoła Św. Trójcy w Morasku

morasko_cmentarze_i_kosciol Mapka poglądowa lokalizacji 2. Dwa cmentarze ewagelickie i ruiny kościoła w Morasku

  1. Jest to cmentarz po którym nic już nie pozostało (fragmenty grobów bez płyt nagrobnych, ostatnie zdjęcia w artykule o cmentarzach ewangelickich na Morasku)
  2. Cmentarz w stanie przyzwoitym jak na opuszczony
  3. Ruiny kościoła

 

 

 

źródło: http://www.parafiasuchylas.pl/pl/historia/historia_parafii_do_roku.html

Opuszczony kościół ewangelicki w Grodkowie

Galeria zdjęć z grudnia 2007

Grodków (woj. opolskie) – Ruiny kościoła ewangelickiego. Kościół znajduje się przy ul. Świerczewskiego i jest opuszczony od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
Zaraz po wojnie był wykorzystywany przez katolików, potem przez kilka lat korzystali z niego nieliczni ewangelicy, aż w końcu został całkowicie zapomniany.
W latach 80-tych podjęto próbę remontu kościoła, rozebrano dach i na tym się skończyło…

Kościół ewangelicki w Grodkowie został wzniesiony w 1786 roku, ale wadliwa konstrukcja sprawiła, że trzeba było go rozebrać. Na jego miejscu zbudowano od podstaw obecną świątynię, która służyła ewangelikom od połowy XIX wieku. Ruiny ożyły na moment przed kilku laty, kiedy kręcono w nich sceny do II części serialu „Boża podszewka„.

Copyright © urb-ex.pl 2015
Strona wykorzystuje pliki cookies. Pliki cookies będą zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.
Zaakceptuj Cookies
x